Browser extension-ը կարող է օգտակար լինել, բայց այն կարող է տեսնել ավելին, քան դու սպասում ես։
Շատ մարդիկ browser extensions են տեղադրում՝ ads block անելու, էջեր թարգմանելու, coupon-ներ պահելու, screenshots անելու, grammar ստուգելու, videos ներբեռնելու կամ productivity բարձրացնելու համար։ Որոշ extensions իսկապես օգտակար են։ Բայց ոչ բոլոր extension-ներին պետք է տալ access քո browser-ին։
Քո browser-ում դու բացում ես email, banking, social media, work tools, shopping pages և private documents։ Դա նշանակում է, որ risky extension-ը կարող է դառնալ լուրջ privacy և security խնդիր։
Ինչ է browser extension-ը
Browser extension-ը փոքր tool է, որը ավելացվում է Chrome-ին, Safari-ին, Firefox-ին, Edge-ին կամ այլ browser-ի։ Այն փոխում կամ բարելավում է browser-ի աշխատանքը։
Extensions-ը կարող են անել օգտակար բաներ՝
- արգելափակել անհանգստացնող ads
- թարգմանել կայքեր
- պահել passwords
- անել screenshots
- ստուգել spelling և grammar
- կազմակերպել tabs
Խնդիրը այն չէ, որ extensions-ը վատ են։ Խնդիրն այն է, որ որոշ extensions պահանջում են չափից շատ access։
Ինչու extensions-ը կարող են ռիսկային լինել
Որոշ extensions կարող են կարդալ կամ փոխել տվյալներ այն կայքերում, որոնք դու այցելում ես։ Կախված permission-ից՝ extension-ը կարող է տեսնել page content, form fields, browsing activity կամ copied text։
Դա կարող է վտանգավոր դառնալ, եթե extension-ը malicious է, վատ է պատրաստված, վաճառվել է ուրիշ ընկերության կամ հետագայում update-ով ստացել է վնասակար վարքագիծ։
Պարզ իրական օրինակ
Պատկերացրու՝ տեղադրում ես free coupon extension, որ shopping-ի ժամանակ գումար խնայես։ Այն խնդրում է permission՝ կարդալու և փոխելու data կայքերում։ Դու արագ accept ես անում, որովհետև ուզում ես discount-ը։
Հետագայում այդ extension-ը կարող է access ունենալ ավելի շատ էջերի, քան դու պատկերացնում էիր։ Այն կարող է տեսնել shopping behavior, visited websites կամ նույնիսկ form-երում մուտքագրված ինֆորմացիա։ Նույնիսկ եթե վատ բան չպատահի, դու փոքր tool-ին մեծ պատուհան ես տվել քո online life-ի մեջ։
Տարածված warning signs
- Extension-ը access է խնդրում բոլոր websites-ին, նույնիսկ երբ դրա կարիքը չունի։
- Developer-ի անունը անհայտ կամ կասկածելի է թվում։
- Extension-ը ունի շատ քիչ reviews կամ տարօրինակ reviews։
- Description-ը vague է կամ լի է անիրատեսական խոստումներով։
- Extension-ը տեղադրվել է ոչ official source-ից։
- Տեղադրումից հետո browser-ը դանդաղում է կամ strange popups են հայտնվում։
Մեկ warning sign-ը միշտ չի նշանակում վտանգ, բայց պետք է ստիպի քեզ դադար առնել։
Ինչ ստուգել մինչև տեղադրելը
Մինչև extension ավելացնելը, հարցրու քեզ՝
- Ինձ սա իսկապե՞ս պետք է։
- Սա trusted developer-ի՞ց է։
- Ունի՞ շատ իրական reviews։
- Requested permissions-ը տրամաբանա՞կան են։
- Կարո՞ղ եմ փոխարենը օգտագործել browser-ի ավելի անվտանգ built-in feature։
Եթե extension-ը իր նպատակից ավելի լայն access է խնդրում, ավելի լավ է չտեղադրել։
Մաքրիր հին extensions-ը
Շատ մարդիկ տեղադրում են extensions և հետո մոռանում դրանց մասին։ Ժամանակի ընթացքում browser-ը լցվում է tools-ով, որոնք այլևս չեն օգտագործվում։
Լավ սովորություն է ժամանակ առ ժամանակ ստուգել extensions-ը և հեռացնել այն, ինչ պետք չէ։ Քիչ extensions-ը սովորաբար նշանակում է ավելի քիչ ռիսկ, ավելի լավ performance և ավելի մաքուր browsing experience։
Լրացուցիչ զգույշ եղիր կարևոր accounts-ի դեպքում
Եթե browser-ը օգտագործում ես banking-ի, work systems-ի, email-ի կամ business accounts-ի համար, extension safety-ն ավելի կարևոր է։ Մեկ risky extension-ը կարող է խնդիրներ ստեղծել բազմաթիվ accounts-ում։
Կարևոր աշխատանքի համար որոշ մարդիկ օգտագործում են ավելի մաքուր browser profile՝ միայն այն extensions-ներով, որոնց իսկապես վստահում են։
Թաքնված դասը․ free tools-ը նույնպես գին ունեն
Շատ extensions անվճար են, բայց free-ը միշտ չի նշանակում harmless։ Որոշները կարող են collect անել data, ցույց տալ ads, track անել behavior կամ ունենալ business model, որը users-ի համար պարզ չէ։
Convenience-ը օգտակար է, բայց այն չպետք է լինի privacy-ի հաշվին։
Եզրակացություն
Զգույշ եղիր browser extensions-ի հետ, որովհետև դրանք կարող են access ունենալ քո online life-ի զգայուն մասերին։ Տեղադրիր միայն այն, ինչ քեզ պետք է, ստուգիր permissions-ը, օգտագործիր trusted sources և հեռացրու հին extensions-ը։ Ավելի մաքուր browser-ը հաճախ ավելի անվտանգ browser է։